18 stycznia 2026
Wprowadzenie
W ciągu ostatnich dwóch dekad organizacje islamskie były powracającym tematem debaty publicznej w Szwajcarii (Sanchez-Mazas, 2023; Baycan-Herzog i Gianni, 2019; Gianni, 2016; Monnot, 2016; Sarrasin, 2016). Jak zauważyła dr Elisa Banfi, w Szwajcarii „na szczeblu ustawodawczym federalnym Rada Narodowa, a także Rada Państwa, w ciągu ostatnich dwudziestu lat coraz częściej zajmowały się kwestiami parlamentarnymi dotyczącymi organizacji islamskich” (Banfi, 2021). Szwajcarscy badacze przeprowadzili dogłębne badania sieci organizacji islamskich w różnych kontekstach lokalnych i krajowych w Szwajcarii (Banfi i Gianni, 2023; Schneuwly Purdie, 2024; Banfi, 2018; Giugni i in., 2013). Interdyscyplinarne badania nad organizacjami islamskimi na Zachodzie (Peucker i Ceylan, 2017), w USA i Europie (Rosenow-Williams, 2012; Cesari, 2014; Allievi i Nielsen, 2003) ujawniają ich heterogeniczne formy organizacyjne, strategie i praktyki (Kortmann i Rosenow-Williams, 2013). Niektóre europejskie uniwersytety opracowują mapy organizacji islamskich. Na przykład, Wydział Studiów Islamsko-Teologicznych Uniwersytetu Wiedeńskiego zmapował austriackie organizacje islamskie w ramach projektu IslamLandkarte (IslamLandkarte, 2013).
Jak zauważa dr Banfi, proces badawczy napotyka na problem uzyskania wysokiej jakości danych na temat organizacji islamskich, a weryfikacja wiarygodności źródeł informacji jest konieczna (Banfi i Gianni, 2023).
Mając na uwadze wiarygodność źródła danych jako nasz priorytet, zdecydowaliśmy się przeanalizować tak wiarygodne źródło, jak Szwajcarski Federalny Rejestr Handlowy (Zbiór danych, 2022). Opracowaliśmy metodologię ekstrakcji danych o organizacjach islamskich z tego rejestru za pomocą słów kluczowych w celu uzyskania odpowiedniej próby. Należy pamiętać, że dane uzyskane w ten sposób są ograniczone i zawierają informacje wyłącznie z tego rejestru.
Należy również zauważyć, że mapy przedstawione w niniejszym artykule nie odzwierciedlają różnorodności i heterogeniczności organizacji islamskich, ponieważ nie było to celem niniejszych badań. Celem tych map jest wizualizacja ogólnego obrazu rozmieszczenia organizacji islamskich w całej Szwajcarii w ciągu ostatnich 64 lat. Dalsze badania mogą być poświęcone różnorodności form i rodzajów działalności organizacji islamskich.
Głównym celem badań przedstawionych w niniejszym artykule jest wsparcie debat publicznych na temat organizacji islamskich w Szwajcarii poprzez dostarczenie jasnych, opartych na faktach informacji opartych na wiarygodnych źródłach.
Niniejszy artykuł zawiera szczegółowy opis metodologii zastosowanej do zebrania danych; mapy organizacji islamskich z lat 1958, 2000 i 2022; wykres wzrostu liczby organizacji na przestrzeni 64 lat; lista 47 miejscowości, w których w 2022 r. zarejestrowano 102 organizacje islamskie; analiza dynamiki i trendów liczby zarejestrowanych i zlikwidowanych organizacji islamskich w Szwajcarii w poszczególnych dekadach w latach 1958–2022.
1.Metodologia
Opracowaliśmy metodologię gromadzenia, wizualizacji i analizy danych na temat organizacji islamskich w Szwajcarii.
Metodologia składa się z trzech etapów:
1) Identyfikacja źródeł danych i użycie słów kluczowych do ich gromadzenia;
2) Generowanie map dla każdego roku od 1958 do 2022 roku;
3) Analiza ilościowa danych.
1.1 Etap 1. Identyfikacja źródeł danych i użycie słów kluczowych do zbierania danych
Jedną z funkcji państwa jest rejestrowanie organizacji działających na jego obszarze jurysdykcji. W nowoczesnych społeczeństwach transparentność odgrywa ważną rolę, zapewniając obywatelom możliwość korzystania z prawa do informacji i dostępu do niej. W związku z tym w wielu krajach rejestry organizacji są publicznie dostępne, zazwyczaj za pośrednictwem stron internetowych wyposażonych w wyszukiwarki.
Naszym źródłem danych był „Centralny Indeks Nazw Firm” – oficjalna strona internetowa Szwajcarskiego Federalnego Urzędu Sprawiedliwości, Federalnego Rejestru Handlowego, Bundesrain 20, 3003 Berno, jak wskazano na stronie kontaktowej https://www.zefix.ch/en/contact. Jest to publicznie dostępny portal z informacjami o organizacjach zarejestrowanych w Szwajcarii, zarówno aktywnych, jak i zlikwidowanych. Dostęp do danych uzyskaliśmy 15 września 2022 r. pod adresem https://www.zefix.ch.
Podczas rejestracji każda organizacja podaje swoją nazwę. Organizacja może według własnego uznania uwzględnić w swojej nazwie przynależność do islamu. Informacje na temat tego rodzaju organizacji zostały zaczerpnięte z Rejestru. Centralny Indeks Nazw Firm umożliwia wyszukiwanie organizacji według słowa kluczowego zawartego w jej nazwie. Zidentyfikowaliśmy organizacje, których przynależność do islamu odzwierciedla się w ich nazwach, wyszukując słowa kluczowe w języku angielskim, niemieckim, francuskim i włoskim. W nazwach organizacji szwajcarskich znaleziono 23 następujące słowa kluczowe.
Warianty słowa„islam”:
"Islam" – 2 organizacje
"Islamic" – 10 organizacji
"Islamica" – 1 organizacja
"Islamico" – 1 organizacja
"Islamique" – 17 organizacji
"Islamisch" – 60 organizacji
Warianty słowa „muzułmanin”:
"Muslim" – 6 organizacji
"Muslime" – 2 organizacje
"Muslimische" – 3 organizacje
"Musulman" – 11 organizacji
"Musulmani" – 1 organizacja
Warianty słowa „meczet”:
"Moschee" – 6 organizacji
"Mosquée" – 1 organizacja
Warianty słowa „Koran”:
"Koran" – 1 organizacja
"Quran" – 2 organizacje
Różne słowa:
"Halal" – 22 organizacje
"Hijab" – 2 organizacje
"Imam", czyli „przywódca islamski” (Ibrahim, 2023) – 1 organizacja
"Madrassah", znaczy „Szkoła islamska” (Ibrahim, 2023) – 2 organizacje
"Sharia", oznacza „prawo islamskie” (Ibrahim, 2023) – 1 organizacja
"Sunnah:, oznacza „tradycję Mahometa” (Ibrahim, 2023) – 2 organizacje
"Ummah", oznacza „zjednoczoną wspólnotę islamską” (Ibrahim, 2023) – 1 organizacja
"Zakat", oznacza islamską obowiązkową jałmużnę, jeden z pięciu filarów islamu (Ibrahim, 2023) – 2 organizacje
Nazwę każdej organizacji sprawdzono ręcznie, aby upewnić się, że nie ma w niej błędów. W rezultacie otrzymaliśmy listę organizacji islamskich z Centralnego Indeksu Nazw Biznesowych, zawierającą wszystkie dane niezbędne do mapowania. Należy pamiętać, że dane są ograniczone datą rozpoczęcia działalności rejestru oraz jakością i dokładnością samego źródła.
1.2 Etap 2. Generowanie map dla każdego roku od 1958 do 2022 r.
Korzystając z danych uzyskanych w etapie 1, stworzyliśmy tabelę zawierającą następujące dane: unikalny identyfikator każdej organizacji, nazwę organizacji, miejscowość, w której organizacja została zarejestrowana, rok jej rejestracji oraz, w stosownych przypadkach, rok likwidacji organizacji. Dane przetworzono w oprogramowaniu R (4.2.1) w celu wygenerowania map z wykorzystaniem pakietów „ggplot2” i „maps”. Współrzędne miejscowości uzyskano z bazy Nominatim (https://nominatim.org).
Dla każdej miejscowości obliczyliśmy liczbę organizacji islamskich zarejestrowanych i zlikwidowanych w danym roku. Na mapach każda miejscowość jest reprezentowana przez okrąg o środku odpowiadającym jej współrzędnym. Średnica okręgu odpowiada liczbie organizacji islamskich w danym miejscu: im większa średnica okręgu, tym więcej organizacji islamskich tam się znajduje (patrz rys. 1). Taki sposób prezentacji danych gwarantuje, że ani nazwa, ani adres organizacji nie zostaną ujawnione.
Aby odzwierciedlić dynamikę zmian w czasie, mapy sporządzono dla każdego roku od 1958 roku, kiedy to pierwsza organizacja islamska pojawiła się w rejestrze, do 2022 roku, czyli roku, w którym uzyskaliśmy dostęp do danych. Każda mapa odpowiada jednemu rokowi i przedstawia tylko organizacje posiadające status „aktywny” (tj. niezamknięte) na koniec roku.
W rezultacie otrzymaliśmy serię 64 map z lat 1958–2022. Oglądane sekwencyjnie, odzwierciedlają one dynamikę zmian w czasie. Każda mapa zawiera okręgi o różnych średnicach w lokalizacjach, w których obecne były organizacje islamskie, i jest oznaczona rokiem oraz całkowitą liczbą organizacji islamskich posiadających status „aktywny”.
1.3 Etap 3. Analiza ilościowa zebranych danych
Analiza ilościowa obejmuje:
- zmiany w liczbie organizacji islamskich w Szwajcarii od 1958 r.;
- szwajcarskie miejscowości i odpowiadającą im liczbę organizacji islamskich w 2022 r.;
- liczbę zarejestrowanych i zlikwidowanych organizacji islamskich w poszczególnych latach od 1958 r.
2. Wyniki
2.1 Mapy organizacji islamskich w Szwajcarii w latach 1958–2022
Rysunek 1: Mapy organizacji islamskich w Szwajcarii w latach 1958, 2000 i 2022 według Centralnego Indeksu Nazw Przedsiębiorstw.
Rysunek 1 przedstawia mapy organizacji islamskich w Szwajcarii, które miały status „aktywnych” w latach 1958, 2000 i 2022.
Według zebranych danych, w latach 1958–2022 w Szwajcarii zarejestrowano 158 organizacji islamskich. Spośród nich 102 nadal działały w 2022 roku, a 56 zostało zlikwidowanych. Mapy na rysunku 1 przedstawiają wyłącznie organizacje, które miały status „aktywnych” w danym roku – nie uwzględniają organizacji, które zostały zlikwidowane w tym roku.
2.2 Wykres zmian liczebności organizacji islamskich w Szwajcarii na przestrzeni 64 lat
Zmiany w liczbie organizacji islamskich w Szwajcarii na przestrzeni 64 lat przedstawiono na wykresie na rys. 2.
Rysunek 2. Zmiany w liczbie organizacji islamskich w Szwajcarii w latach 1958–2022 według Centralnego Indeksu Nazw Handlowych.
Rysunek 2 przedstawia rosnącą liczbę organizacji islamskich w Szwajcarii w latach 1958–2021. Pierwsza organizacja islamska została zarejestrowana w 1958 roku w Zurychu (w 2022 roku nadal działała). Tempo wzrostu przyspieszyło na początku lat 80. XX wieku. W ciągu ostatnich dwudziestu lat liczba organizacji islamskich wzrosła ponad dwukrotnie: z 45 w 2002 roku do 102 w 2022 roku.
W latach 2021–2022 liczba organizacji islamskich spadła ze 109 do 102, ponieważ 9 z nich zostało zlikwidowanych, a tylko 2 zarejestrowano. Należy jednak zauważyć, że nasze dane za 2022 rok są niekompletne, ponieważ zostały zebrane we wrześniu 2022 roku i obejmują jedynie okres od stycznia do września.
2.3 Lista miejscowości w Szwajcarii i odpowiadająca im liczba organizacji islamskich w 2022 r.
W tabeli 1 wymieniono miejscowości i odpowiadającą im liczbę organizacji islamskich, które w 2022 r. miały status „aktywnych”. Miejscowości wymieniono w kolejności alfabetycznej.
Tabela 1. Lista miejscowości w Szwajcarii i liczba organizacji islamskich w 2022 r.
Jak wynika z tabeli 1, w 2022 r. w 47 szwajcarskich miejscowościach działało 102 organizacji islamskich. Największe skupiska znajdowały się w Zurychu i Genewie, a następnie w Sankt Gallen, Fryburgu i Bernie. W 70% miejscowości działała jedna organizacja islamska.
2.4 Dynamika rocznej liczby zarejestrowanych i zlikwidowanych organizacji islamskich w Szwajcarii w latach 1958–2022
Następnie przeanalizowaliśmy liczbę zarejestrowanych i zlikwidowanych organizacji islamskich w Szwajcarii w latach 1958–2022.
Rysunek 3. Odsetek aktywnych i zlikwidowanych organizacji islamskich w Szwajcarii do 2022 r.: 102 aktywne (65%) i 56 zlikwidowanych (35%).
Nasze dane sugerują, że do września 2022 r. Szwajcarski Centralny Indeks Nazw Firm zarejestrował łącznie 158 organizacji islamskich, z czego 102 (65%) było aktywnych do 2022 r., a 56 (35%) zostało zlikwidowanych (rys. 3).
Liczba nowych rejestracji i likwidacji organizacji islamskich w Szwajcarii w latach 1958–2022 została przedstawiona na rysunku 4. Jak pokazuje rysunek 4, pierwsza organizacja islamska została zarejestrowana w 1958 r. i przez osiem lat, do 1966 r., nie było żadnej nowej organizacji islamskiej, kiedy to zarejestrowano kolejną. Następnie nastąpiła 10-letnia przerwa, zanim w 1976 r. pojawiła się trzecia organizacja islamska. Jednak od 1979 r. odstępy między nowymi rejestracjami stopniowo się skracały. Po 1979 roku co roku rejestrowano jedną lub więcej organizacji islamskich, z wyjątkami w latach 1988-89 i 2004. Od 2005 roku nowe organizacje islamskie rejestrowane są co roku. Rokiem z największą liczbą rejestracji był 2014 (11 nowych organizacji), a rokiem z największą liczbą likwidacji był 2022 (9 zlikwidowanych organizacji islamskich).
Rysunek 5 przedstawia te same dane, ale uśrednione dla dekad. Przedstawia on średnią wartość roczną dla każdej dekady. Zatem w dekadzie 2001-2010 rejestrowano średnio 4,4 nowych organizacji islamskich rocznie, a w dekadzie 2011-2020 rejestrowano średnio 6 nowych organizacji islamskich rocznie.
Średnia liczba nowo zarejestrowanych organizacji islamskich w Szwajcarii rosła z dekady na dekadę. W ostatniej dekadzie (2011-2020) średnia liczba nowych organizacji islamskich rocznie była 1,4 razy większa niż w poprzedniej dekadzie (2001-2010). Jeśli ta tendencja się utrzyma, można spodziewać się, że w obecnej dekadzie (2021-2030) co roku powstanie do 8 nowych organizacji islamskich. Doprowadziłoby to do powstania w Szwajcarii 80 nowych organizacji islamskich do 2030 roku.
Rysunek 4. Liczba nowych rejestracji i likwidacji organizacji islamskich w Szwajcarii w poszczególnych latach od 1958 do 2022 r.
Rysunek 5. Liczba zarejestrowanych/zlikwidowanych organizacji islamskich w Szwajcarii w ciągu roku, średnio w poszczególnych dekadach.
Kolejnym pytaniem jest, ile organizacji islamskich było likwidowanych w Szwajcarii każdego roku. Do 2022 roku zlikwidowano 56 organizacji islamskich, co stanowi 35% wszystkich organizacji islamskich zarejestrowanych w Szwajcarii, jak pokazano na rys. 3. Analiza przyczyn tych likwidacji wykraczała poza zakres niniejszego badania. Z rys. 4 wynika, że pierwsza likwidacja organizacji islamskiej miała miejsce w 2000 roku. Rysunek 5 pokazuje, że wskaźnik rejestracji był stale wyższy niż wskaźnik likwidacji. Jak widać na rys. 5, w dekadzie 2011-2020 średnio rejestrowano 6 organizacji islamskich rocznie, podczas gdy średnio likwidowano 2,8 organizacji islamskich rocznie.
Wnioski
Badania wykazały, że:
- liczba organizacji islamskich w Szwajcarii rośnie od 1958 roku i podwoiła się w ciągu ostatnich 20 lat;
- w 2022 roku w 47 szwajcarskich miejscowościach działały 102 organizacje islamskie;
- od 2005 roku w Szwajcarii rejestrowano co najmniej jedną nową organizację islamską rocznie;
- w dekadzie 2011–2020 rejestrowano średnio 6 nowych organizacji islamskich rocznie – 1,4 razy więcej niż w poprzedniej dekadzie. Jeśli ta tendencja się utrzyma, do 2030 roku w Szwajcarii można spodziewać się rejestracji 80 kolejnych organizacji islamskich.
Te ustalenia mogą pomóc naukowcom, politykom, analitykom politycznym, urzędnikom państwowym i liderom społeczności lepiej zrozumieć sytuację w Szwajcarii i zapewnić, że ich decyzje będą podejmowane w oparciu o rzetelne informacje podczas planowania państwa.
Dostępność danych
Dane pochodzą z zasobów domeny publicznej.
[zbiór danych] Autorzy: Federalny Urząd Sprawiedliwości (FOJ), Federalny Rejestr Handlowy (FRC), Bundesrain 20, 3003 Berno, Szwajcaria; Data dostępu: 15.09.2022; Repozytorium lub archiwum danych: Centralny Indeks Nazw Handlowych; URL: https://www.zefix.ch/en/search/entity/welcome
Referencje:
- Allievi, S. and Nielsen, J. (eds.): Muslim Networks and Transnational Communities in and Across Europe, Leiden: Brill, doi:10.1163/9789047401780, 2003.
- Banfi, E.: Welfare Activities by New Religious Actors. Islamic Organisations in Italy and Switzerland, Palgrave Macmillan Cham, doi:10.1007/978-3-319-62096-1, 2018.
- Banfi, E.: Genre et racialisation des musulmanes: une analyse des interventions parlementaires en Suisse (2001–2016), In Lépinard, É., Sarrasin, O. and Gianettoni L. (eds.): Gender and Islamophobia. Discrimination, Prejudice and Representations in Europe, 31–55. Lyon: ENS Éditions, doi:10.4000/books.enseditions.18363, 2021.
- Banfi, E. and Gianni, M.: Islamic Organisations in Western Switzerland. Actors, Networks, and Socio-Cultural Activities, Zurich: Seismo Press, doi:10.33058/seismo.30743, 2023.
- Baycan-Herzog, E. and Gianni, M.: What is Wrong with the Swiss Minaret Ban? A Comprehensive Response on Belonging in Post-migration Societies, In Seglow, J. and Shorten A. (eds): Religion and Political Theory. Secularism, Accommodation and The New Challenges of Religious Diversity, 175–194. London: Rowman and Littlefield International, doi:10.1093/jcs/csac030, 2019.
- Bednarz, S., Bockenhauer, M., and Hiebert F.: Human Geography: A Spatial Perspective, Cengage, 2023.
- Cesari, J. (ed.): The Oxford Handbook of European Islam, Oxford University Press, doi:10.1093/oxfordhb/9780199607976.001.0001, 2014.
- Dataset. Authors: Federal Office of Justice (FOJ), Federal Registry of Commerce (FRC), Bundesrain 20, 3003 Bern, Switzerland; Data repository or archive: Central Business Name Index; URL https://www.zefix.ch/en/search/entity/welcome; Access date: 15.09.2022.
- Gianni, M.: Muslims’ integration as a way to defuse the ‘Muslim Question’: insights from the Swiss case, Critical Research on Religion, 4 (1), 21–36, doi:10.1177/2050303216630070, 2016.
- Giugni, M., Michel, N., and Gianni M.: Associational Involvement, Social Capital and the Political Participation of Ethno-Religious Minorities: The Case of Muslims in Switzerland, Journal of Ethnic and Migration Studies, 40(10), 1593–1613, doi:10.1080/1369183X.2013.864948, 2013.
- Ibrahim, A. S.: A Concise Guide to Islam: Defining Key Concepts and Terms, Baker Academic, 2023.
- IslamLandkarte, Islamische Vereine & Moscheen in Österreich, Ein Projekt der Universität Wien Institut für islamisch-Theologische Studien Islamische Religionspädagogik. URL: https://www.islam-landkarte.at/, Access date: 28.02.2022.
- Kortmann, M. and Rosenow-Williams, K.: Islamic Organizations in Europe and the USA. A Multidisciplinary Perspective, Palgrave Macmillan London, doi:10.1057/9781137305589, 2013.
- Kraak, M.-J. and Ormeling, F.: Cartography: Visualization of Geospatial Data (4th ed.), CRC Press, doi:10.1201/9780429464195, 2020.
- La Rosa, D. and Privitera R.: Innovation in Urban and Regional Planning: Proceedings of the 11th INPUT Conference, Volume 1, Springer International Publishing, doi:10.1007/978-3-030-68824-0, 2021.
- Lovell, S., Coen, S., and Rosenberg, M.: The Routledge Handbook of Methodologies in Human Geography, Routledge, doi:10.4324/9781003038849, 2022.
- Monmonier, M.: Mapping It Out: Expository Cartography for the Humanities and Social Sciences, University of Chicago Press, doi:10.7202/022484ar, 1993.
- Monnot, C.: Visibility or Invisibility: the Dilemma of the Muslim Associations of Switzerland, Journal of Religion in Europe, 9(1), 44–65, doi:10.1163/18748929-00901003, 2016.
- Peucker, M. and Ceylan, R. (ed.): Muslim Community Organizations in the West. History, Developments and Future Perspectives, Springer VS Wiesbaden, doi:10.1007/978-3-658-13889-9, 2017.
- Rosenow-Williams, K.: Organizing Muslims and Integrating Islam in Germany: New Developments in the 21st Century, Leiden, Boston: Brill, doi:10.1163/9789004234475, 2012.
- Sanchez-Mazas, V. L.: Muslim Organisations and the Laïcité Challenge in the Canton of Geneva, In Banfi, E. and Gianni, M.: Islamic Organisations in Western Switzerland. Actors, Networks, and Socio-Cultural Activities, Zurich: Seismo Press, doi:10.33058/seismo.30743, 2023.
- Sarrasin, O.: Attitudes Toward Gender Equality and Opposition to Muslim Full-Face Veils, Swiss Journal of Psychology, 75(4), 153–160, doi:10.1024/1421-0185/a000181, 2016.
- Schneuwly Purdie, M.: Islam and Muslims in Switzerland Through the Prism of Religious Visibility and Islamic Militancy, In: Ceylan, R., Mücke, M. (eds): Muslims in Europe. Islam in der Gesellschaft, Springer VS, Wiesbaden, doi:10.1007/978-3-658-43044-3_6, 2024.